اختلال اضطراب جدایی (Separation Anxiety) چیست؟ بررسی جامع علائم و معیارهای تشخیص
اختلال اضطراب جدایی دقیقاً چیست؟
اختلال اضطراب جدایی وضعیتی است که در آن فرد، ترس یا اضطرابی بسیار شدید و نامتناسب با سن و مرحله رشد خود را به دلیل جدا شدن از افراد مهم زندگیاش (کسانی که به آن ها دلبستگی عمیق دارد) تجربه میکند. این اضطراب صرفاً یک دلتنگی ساده نیست، بلکه یک واکنش روانی و جسمی فلجکننده است که فرد را از انجام فعالیت های روزمره باز میدارد.
علائم و معیار های تشخیص (بر اساس DSM-5)
برای اینکه روانپزشک یا متخصص اعصاب و روان، این اختلال را تشخیص دهد، فرد باید نشانه های مشخصی را تجربه کند. تشخیص این اختلال به سه معیار اصلی زیر (A, B, C) بستگی دارد:
معیار اول: بروز حداقل 3 مورد از نشانه های هشتگانه زیر
فرد مبتلا، باید حداقل سه مورد از علائم زیر را به صورت افراطی و مداوم نشان دهد:
استرس پیشبینیکننده: تجربه استرس شدید و مکرر در زمانی که فرد از خانه یا عزیزانش جدا میشود، یا حتی زمانی که صرفاً احساس میکند این جدایی به زودی رخ خواهد داد.
نگرانی افراطی از دست دادن: ترس دائمی و شدید از اینکه مبادا یکی از افراد مهم زندگیاش بیمار شود، آسیب ببیند، قربانی بلایای طبیعی شود یا فوت کند.
ترس از حوادث ناگوار: نگرانی مداوم درباره رویداد هایی مانند گم شدن، تصادف یا آدمربایی که ممکن است باعث جدایی او از عزیزانش شود.
امتناع از خروج از منطقه امن: مقاومت شدید یا خودداری کامل از بیرون رفتن از خانه، رفتن به مدرسه، محل کار یا هر مکان دیگر به دلیل ترس از جدایی.
ترس از تن هایی: وحشت دائمی یا بیمیلی شدید برای تن ها ماندن در خانه یا محیط های دیگر بدون حضور فردی که به او دلبستگی دارد.
اختلال در خواب: امتناع از خوابیدن در مکانی غیر از خانه خود، یا ناتوانی در به خواب رفتن بدون حضور فرد مورد علاقه.
کابوس های شبانه: دیدن خواب های ترسناک و مکرر که موضوع اصلی آن ها جدایی و دوری است.
بروز علائم جسمانی: تجربه مکرر نشانه های فیزیکی مانند سردرد شدید، معده درد، حالت تهوع یا استفراغ در زمان جدایی یا حتی هنگام پیشبینی جدایی.
معیار دوم: تداوم و طول دوره بیماری
این ترس، اضطراب و رفتار های اجتنابی یک واکنش زودگذر نیستند. برای تأیید تشخیص، این علائم باید به طور پیوسته وجود داشته باشند:
در کودکان و نوجوانان: حداقل به مدت 4 هفته تداوم داشته باشد.
در بزرگسالان: معمولاً 6 ماه یا بیشتر طول بکشد.
معیار سوم: اختلال در عملکرد روزمره
اضطراب تجربه شده باید به قدری شدید باشد که باعث ایجاد نابسامانی و افت بارز در عملکرد های اجتماعی، تحصیلی، شغلی و سایر جنبه های مهم زندگی فرد شود (به لحاظ بالینی معنادار باشد).
تشخیص افتراقی؛ تفاوت با سایر اختلالات روانی
یکی از وظایف مهم روانپزشک این است که اطمینان حاصل کند این علائم ناشی از بیماری های دیگر نیستند. اختلال اضطراب جدایی در صورتی تشخیص داده میشود که نتوان آن را با شرایط زیر توجیه کرد:
مقاومت در برابر تغییرات محیطی که معمولاً در اختلال طیف اوتیسم دیده میشود.
توهم ها یا هذیان های مرتبط با دوری که در اختلالات سایکوتیک (روانپریشی) رخ میدهند.
ترس از خروج از خانه بدون همراه مورد اعتماد که ویژگی بارز آگورافوبیا (گذر هراسی) است.
نگرانی افراطی درباره ابتلا به یک بیماری خاص که به اختلال اضطراب بیماری مربوط میشود.
سخن پایانی
اختلال اضطراب جدایی، چه در کودکان و چه در بزرگسالان، کیفیت زندگی و استقلال فرد را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد. تشخیص دقیق و بهموقع این اختلال بر اساس معیار های علمی، اولین گام برای شروع یک برنامه درمانی مؤثر است. استفاده از روش های درمانی نوین تحت نظر متخصص اعصاب و روان میتواند به فرد کمک کند تا بر این ترس غلبه کرده و زندگی آرام و مستقلی را تجربه کند.
منابع و رفرنس ها
راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5): منتشر شده توسط انجمن روانپزشکی آمریکا (APA)، بخش اختلالات اضطرابی، معیار های تشخیصی اختلال اضطراب جدایی.
دکتر علیرضا متشکر | متخصص اعصاب و روان
📍 آدرس مطب:تهران، افسریه، پانزده متری دوم، کوچه 25، ساختمان پزشکان رستا 📱 تلفن نوبتدهی:09107873199 | ☎️ تلفن مطب:36051405 🌐 وبسایت:www.drmoteshaker.com | 📸 اینستاگرام:@DR.MOTESHAKER
همین حالا برای نوبت دهی اقدام کن
نظر بدهید